زالَتِ الشَّمْسُ دَخَلَ الْوَقْتان » « 1 » . و آن ، وقت ظهر و عصر است كه افضل صلاتند ، و صلات وسطى از آن دو خارج نيست ؛ گرچه اقرب در نظر فقاهت آن است كه آن ، نماز ظهر است ؛ و در مسلك عرفان ، هر دو صلات است به طريق ظاهريت و مظهريت و اوّليت و آخريت : « انَّما هِيَ أرْبَعٌ مَكانَ أَرْبَع » « 2 » ؛ و در اخبار از هر دو به صلات وسطى تعبير شده . و وقت صلات عصر ، هنگام خطيئهء آدم - عليه السلام - به ورود در حجاب تعيّن و ميل به شجرهء طبيعت است . و اما صلات عشائين ، در اوقاتِ ظلمتِ ديجورِ طبيعت و احتجاب تامّ شمس حقيقت است ، براى خروج از اين ظلمت به توبهء صحيحه از خطاى غريزى ابوالبشر - عليه السلام - به صلات مغرب ؛ و خروج از ظلمات قبر و صراط و قيامت ، كه بقاياى ظلمت طبيعت است ، به طريق مشايعت ؛ چنانچه در حديث اهل بيت عصمت و طهارت است كه مغرب وقتى است كه آدم توبه كرد ، پس سه ركعت نماز خواند ، يكى براى خطيئهء خود ، و يكى براى خطيئهء حوّا - عليها السلام - و يكى براى توبهء خود ، و نماز عشا براى آن است كه قبر و قيامت را ظلمتى است كه به آن نماز رفع شود ، و صراط براى آنها نورانى گردد « 3 » .

--> ( 1 ) - « چون خورشيد به حد زوال رسيد دو وقت ( ظهر و عصر ) فرا رسيده است » . ( من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 140 ، حديث 3 ؛ وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 125 ، « كتاب الصلاة » ، « أبواب المواقيت » ، باب 4 ، حديث 1 ) ( 2 ) - « همانا آن چهار ( ركعت ) به جاى چهار ( ركعت ) ديگر است » . ( الكافي ، ج 3 ، ص 291 ، « كتاب الصلاة » ، « باب من نام عن الصلاة أو سها عنها » ، حديث 1 ؛ وسائل الشيعة ، ج 3 ، ص 291 ، « كتاب الصلاة » ، « أبواب المواقيت » ، باب 63 ، حديث 1 ) ( 3 ) - الأمالي ، صدوق ، ص 159 ، حديث 1 .